Astronomia w Polsce

Najsłynniejszym polskim astronomem jest Mikołaj Kopernik (1473-1543), którego teoria heliocentryczna zapoczątkowała "rewolucję kopernikańską" w nauce i sposobie postrzegania świata. Innym słynnym astronomem z naszego kraju był gdańszczanin Jan Heweliusz (1611-1687). Współcześnie jako najbardziej znanych astronomów wymienia się astrofizyka Bohdana Paczyńskiego (1940-2007) oraz radioastronoma Aleksandra Wolszczana.

Astronomia jest uprawiana w ośrodkach akademickich i naukowych w Białymstoku, Gdańsku, Kielcach, Krakowie, Łodzi, Opolu, Poznaniu, Rzeszowie, Szczecinie, Toruniu, Warszawie, Wrocławiu, Zielonej Górze. Ponad dwustu zawodowych astronomów zrzeszonych jest w Polskim Towarzystwie Astronomicznym (PTA).

Największymi instrumentami obserwacyjnymi działającymi na terenie naszego kraju są pracujące koło Torunia teleskop optyczny o średnicy 90 cm oraz radioteleskop o średnicy 32 m. Natomiast największym teleskopem, w którym udziały ma Polska jest 11-metrowy teleskop SALT w Republice Południowej Afryki. Nasz kraj jest także uczestnikiem ogólnoświatowej sieci radioteleskopów VLBI, misji kosmicznych (np. INTEGRAL), a także wielu innych projektów badawczych.

Polska astronomia uzyskuje wybitne lub wyróżniające się wyniki w wielu współczesnych dziedzinach astronomii, jak odkrycia planet i układów pozasłonecznych (w tym pierwszego w historii) czy zastosowania mikrosoczewkowania grawitacyjnego do poszukiwania niewidocznych obiektów Galaktyki (projekt OGLE), gwiazdy kataklizmiczne i asterosejsmologia, badania kosmosu na falach radiowych, astrofizyka materii międzygwiazdowej, badania małych ciał Układu Słonecznego, fizyka Słońca, poszukiwania gwiazd zmiennych, kosmologia, astrofizyka wysokich energii i wiele innych.

W zakresie edukacji i popularyzacji astronomii należy wymienić w pierwszej kolejności 15 planetariów działających w naszym kraju. Regularne wykłady popularnonaukowe odbywają się w wielu polskich miastach, astronomia obecna jest także na festiwalach nauki. Polska szkolna olimpiada astronomiczna jest jedną z najstarszych na świecie (ma ponad 50 lat).

Astronomia w Polsce może poszczycić się dużą rzeszą hobbystów interesujących się tym co się dzieje na niebie i w kosmosie. Miłośnicy astronomii zrzeszeni są w kilkunastu organizacjach, z których najstarszą jest Polskie Towarzystwo Miłośników Astronomii (PTMA).

W języku polskim ukazują się dwa czasopisma popularnonaukowe o astronomii, dwumiesięcznik "Urania" oraz kwartalnik "Vademecum miłośnika astronomii". W Internecie od wielu lat działają polskie portale astronomiczne (np. Astronomia.pl, Astronet). Co roku ukazuje się po kilkanaście i więcej książek o tematyce badań kosmosu.

O historii astronomii w Polsce od wieku XV do współczesności można przeczytać w artykule profesora Kreinera.

A o historii polskiej astronomii w XX wieku wiele ciekawych informacji znajdziemy w dwóch wydanych niedawno książkach:
Sylwetki astronomów polskich XX wieku
"Sylwetki astronomów polskich XX wieku", oprac. A. Woszczyk, Wydawnictwo Towarzystwa Naukowego Organizacji i Kierownictwa "Dom Organizatora", Toruń 2008, ISBN 978-83-7285-385-1

Astronomem być
"Astronomem być... Świadectwa życia i pracy astronomów polskich", opracowanie A. Woszczyk, Wydawnictwo Towarzystwa Naukowego Organizacji i Kierownictwa "Dom Organizatora", Toruń 2007, ISBN 978-83-7285-319-6




do góry